محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )

86

أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )

إقليم نخست « 1 » : سى وهشت هزار وپانصد فرسنگ درازا ويك هزار ونهصد ونود وپنج فرسنگ پهنا دارد . آغازش جائيست كه سايه ايستاده در ميان روزى كه با شب برابر است ، يك گام ونصف وعشر وسدس عشر گام باشد ( 2 و 60 / 37 گام ) وپايانش آنجا است كه در همان هنگام ، دو گام وسه پنجم گام باشد ( 2 و 5 / 3 گام ) وميان دو مرز آن در عرض ( مرز جنوبي تا شمالي ) پيرامن سيصد ونود ميل است . وميل چهار هزار ذراع است . ميانهء اين إقليم « 2 » نزديك صنعاء وعدن واحقاف است . ومرز شمالي آن از سمت شام در تهامه نزديك مكة است . پس شهرهايى بزرگ چون

--> مانده از صفحهء پيشين د ) اصطلاح منجمان كه : با هشت خط طول جغرافيائى ( شرقي - غربى ) بخش مسكون كرهء زمين را مدرّج كرده ، فاصلهء ميان آنها را هفت إقليم ناميده‌اند . خطّ مرز شمالي إقليم أول همان مرز جنوبي إقليم دوم را مىنماياند ، ومرز شمالي دوم مرز جنوبي سوم را وهمچنين . . . مرز جنوبي إقليم أول فاصله 24 درجه شمال خط استوا در جائى است كه در هنگام نيمه روز أول بهار وپائيز كه روز با شب برابر است ، سايهء آدمي ايستاده يك گام و 60 / 37 گام أو باشد ايشان نقطهء عرض جغرافيائى هر يك از مرزها را ، بجاى تعيين با درجهء عرض ، با اندازهء سايهء قدّ آدمي در آن هنگام معين كرده‌اند . ( 1 ) نام فارسي اين إقليم كيوان است كه در إيران وروم اين إقليم را به ستارهء زحل نسبت داده وخانهء آن را دو برج بزغاله ودلو مىدانستند . ( 2 ) مرز جنوبي اين إقليم ( ياقوت 1 : 29 : 10 ) .